પશ્ચિમ આફ્રિકાના રાજકારણમાં છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં સૈન્ય દ્વારા સત્તા સંભાળવાના બનાવો સતત વધી રહ્યા છે. નાઇજર, બુર્કિના ફાસો અને અન્ય દેશોમાં સત્તાપલટો થયા બાદ હવે બેનિન માં પણ આવી જ સ્થિતિ સર્જાઈ છે.
બેનિનમાં સૈનિકોના એક જૂથે શનિવારે મોડી સાંજે ટીવી પર દેખાઈને જાહેરાત કરી કે તેમણે રાષ્ટ્રપતિ પેટ્રિસ ટેલોન ને તેમના પદ પરથી હટાવી દીધા છે. પેટ્રિસ ટેલોન છેલ્લા 10 વર્ષથી સત્તામાં હતા અને તેમનો કાર્યકાળ 2026 માં સમાપ્ત થવાનો હતો.
સત્તા સંભાળવાનો દાવો: ‘લશ્કરી સમિતિ’
સૈનિકોના આ જૂથે પોતાને ‘લશ્કરી સમિતિ ફોર રિફાઉન્ડેશન’ (Military Committee for Refoundation) તરીકે ઓળખાવ્યા છે.
-
રાષ્ટ્રપતિ પદ પરથી દૂર: સમિતિએ જાહેરાત કરી કે ટેલોન હવે રાષ્ટ્રપતિ રહેશે નહીં અને તમામ સરકારી સંસ્થાઓને દૂર કરવામાં આવી રહી છે.
-
નવા વડા: સૈનિકોએ લેફ્ટનન્ટ કર્નલ પાસ્કલ ટિગરી (Lieutenant Colonel Pascal Tigri) ને લશ્કરી સમિતિના નવા વડા તરીકે નિયુક્ત કર્યા છે. જો આ બળવો સફળ થાય તો ટિગરી દેશની સત્તા સંભાળશે.
-
અરાજકતા: બળવાની જાહેરાત પછી તરત જ, બેનિનમાં ટીવી અને રેડિયો પ્રસારણ સ્થગિત કરવામાં આવ્યા હતા. રાજધાની કોટોનોઉમાં રાષ્ટ્રપતિ નિવાસસ્થાન નજીક કેમ્પ ગુએઝોમાં ગોળીબાર સંભળાયા હોવાના અહેવાલો પણ હતા.
સરકારનો પ્રતિભાવ: બળવો નિષ્ફળ, ટેલોન સુરક્ષિત
સૈન્યના દાવાઓ સામે રાષ્ટ્રપતિ ટેલોનના કાર્યાલય અને સરકારે તાત્કાલિક પ્રતિક્રિયા આપી છે.
-
ટેલોન સુરક્ષિત: રાષ્ટ્રપતિ કાર્યાલયે દાવો કર્યો છે કે રાષ્ટ્રપતિ પેટ્રિસ ટેલોન સુરક્ષિત છે.
-
બળવો નિષ્ફળ: બેનિનના ગૃહ અને જાહેર સુરક્ષા પ્રધાન, લાસાને સેયિડો (Lassane Seyidou) એ દાવો કર્યો કે આ બળવો નિષ્ફળ બનાવવામાં આવ્યો છે. તેમના મતે, આ માત્ર એક નાનું જૂથ છે જેણે ટીવી પર કબજો જમાવ્યો હતો અને બાકીનું સૈન્ય પરિસ્થિતિને નિયંત્રિત કરી રહ્યું છે.
આમ, હાલમાં બેનિનમાં સત્તાની સ્થિતિ સ્પષ્ટ નથી, અને ત્યાં સૈન્યના બે અલગ-અલગ જૂથો વચ્ચે નિયંત્રણ મેળવવાની લડાઈ ચાલી રહી હોવાનું જણાય છે.
બેનિનનો ઇતિહાસ અને પ્રાદેશિક સ્થિતિ
બેનિન 1960 માં ફ્રાન્સથી સ્વતંત્ર થયું ત્યારથી તેણે અનેક બળવાનો અનુભવ કર્યો છે. જોકે, 1991 થી દેશ પ્રમાણમાં સ્થિર હતો અને લોકશાહી ઢબે ચાલી રહ્યો હતો.
તાજેતરમાં આફ્રિકાના અન્ય દેશો જેમ કે નાઇજર, બુર્કિના ફાસો, મેડાગાસ્કર અને ગિની-બિસાઉ માં પણ સૈન્યએ સત્તા સંભાળી છે. બેનિનમાં થયેલો આ પ્રયાસ સમગ્ર પશ્ચિમ આફ્રિકન ક્ષેત્રની રાજકીય અસ્થિરતા તરફ ઈશારો કરે છે.
શું તમે જાણવા માંગો છો કે આફ્રિકામાં વારંવાર સૈન્ય બળવો થવા પાછળના મુખ્ય આર્થિક અને રાજકીય કારણો શું છે?