પૃષ્ઠભૂમિ: વસાહતી માનસિકતામાંથી મુક્તિ
કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા દેશના વહીવટી માળખામાં નામોને લઈને એક મોટો અને ઐતિહાસિક ફેરફાર કરવામાં આવ્યો છે. આ ફેરફાર પાછળનો હેતુ વસાહતી માનસિકતા ને દૂર કરીને ભારતીય મૂલ્યો અને લોકશાહીના સિદ્ધાંતોને પ્રતિબિંબિત કરવાનો છે.
મંગળવારે (2 નવેમ્બર) કેન્દ્રીય ગૃહ મંત્રાલય દ્વારા આ અંગેના નિર્દેશો જારી કરવામાં આવ્યા છે. ગયા વર્ષે રાજ્યપાલોના પરિષદ (Council of Governors) માં આ મુદ્દે ચર્ચા થઈ હતી, જેમાં ‘રાજભવન’ નામ વસાહતી માનસિકતાને પ્રતિબિંબિત કરતું હોવાનું માનવામાં આવ્યું હતું.
પ્રધાનમંત્રી કાર્યાલય (PMO) નું નવું નામ: ‘સેવાતીર્થ’
સેન્ટ્રલ વિસ્ટામાં બનેલા નવા પ્રધાનમંત્રી કાર્યાલય (PMO) સંકુલને લઈને કેન્દ્ર સરકારે મોટી જાહેરાત કરી છે.
-
નવું નામ: હવે આ PMO સંકુલ ‘સેવા તીર્થ’ (Seva Teerth) તરીકે ઓળખાશે.
-
સંદેશ: ‘સેવા તીર્થ’ નામ પ્રધાનમંત્રી કાર્યાલયના મૂળ ઉદ્દેશ્ય, એટલે કે જનતાની નિરંતર સેવા ને દર્શાવે છે.
-
સ્થળાંતર: પ્રધાનમંત્રી કાર્યાલય ટૂંક સમયમાં જ ‘સેવા તીર્થ’ નામની નવી ઇમારતમાં સ્થાનાંતરિત કરવામાં આવશે.
‘રાજભવન’ હવે ‘લોકભવન’ તરીકે ઓળખાશે
PMO ઉપરાંત, દેશભરના તમામ રાજ્યોમાં રાજ્યપાલના સત્તાવાર નિવાસસ્થાનો, એટલે કે ‘રાજભવનો’ ના નામ પણ બદલી દેવામાં આવ્યા છે.
-
નવું નામ: રાજભવનોને હવે ‘લોકભવન’ (Lok Bhavan) કહેવામાં આવશે.
-
અર્થ: ‘લોકભવન’ નામ લોકશાહીમાં જનતાના ભવન તરીકેની તેની ભૂમિકાને સુનિશ્ચિત કરે છે, જે શાસનમાં લોકોની સર્વોપરિતાનું પ્રતીક છે.
-
અન્ય ફેરફાર: આ સાથે કેન્દ્રીય સચિવાલયનું નામ બદલીને ‘કર્તવ્ય ભવન’ (Kartavya Bhavan) કરવામાં આવ્યું છે.
આ રાજ્યોએ કરી નામોની અમલવારી
ગૃહ મંત્રાલય દ્વારા નિર્દેશ જારી થયા બાદ ઉત્તરાખંડ, પશ્ચિમ બંગાળ અને તમિલનાડુ સહિત આઠ રાજ્યો અને એક કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશે તેમના રાજભવનોના નામ બદલીને ‘લોકભવન’ કરી દીધા છે.
-
નામ બદલનાર રાજ્યો: પશ્ચિમ બંગાળ, તમિલનાડુ, કેરળ, આસામ, ઉત્તરાખંડ, ઓડિશા, ગુજરાત અને ત્રિપુરા.
કેન્દ્ર સરકારનો આ નિર્ણય ભારતીયતાના મૂળભૂત સિદ્ધાંતોને વહીવટી માળખામાં સમાવવાનો અને ભૂતકાળની વસાહતી સ્મૃતિઓથી મુક્ત થવાનો એક મહત્વપૂર્ણ પ્રયાસ છે.