રશિયાના રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમીર પુતિનની બે દિવસીય ભારત મુલાકાત શુક્રવારે વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી સાથેની 23મી ભારત-રશિયા વાર્ષિક સમિટ સાથે પૂર્ણ થઈ છે. યુક્રેન સંઘર્ષના વૈશ્વિક પડછાયા વચ્ચે પુતિનની આ મુલાકાત, બંને દેશો વચ્ચેના સંબંધોની “ખાસ અને વિશેષાધિકૃત વ્યૂહાત્મક ભાગીદારી” ને વધુ મજબૂત કરે છે.
બંને નેતાઓ વચ્ચે હૈદરાબાદ હાઉસ ખાતે દ્વિપક્ષીય વાટાઘાટો થઈ, જેમાં સંરક્ષણ, વેપાર, ઊર્જા, શિક્ષણ અને સાંસ્કૃતિક આદાન-પ્રદાન જેવા વિવિધ ક્ષેત્રોમાં સહયોગ પર ચર્ચા કરવામાં આવી.
PM મોદીનો મોટો સંદેશ: ‘ધ્રુવ તારા’ જેવી મિત્રતા
સમિટ બાદ પીએમ મોદીએ ભારત-રશિયા સંબંધોના મહત્ત્વ પર ભાર મૂક્યો:
“છેલ્લા આઠ દાયકાઓમાં, વિશ્વએ ઘણા ઉતાર-ચઢાવ જોયા છે, પરંતુ આ બધા દરમિયાન, ભારત-રશિયા મિત્રતા ધ્રુવ તારા જેવી રહી છે. પરસ્પર આદર અને ઊંડા વિશ્વાસ પર બનેલો આ સંબંધ હંમેશા સમયની કસોટી પર ખરો ઉતર્યો છે.”
વડાપ્રધાને 25 વર્ષ પહેલાં પુતિન દ્વારા નાખવામાં આવેલા વ્યૂહાત્મક ભાગીદારીના પાયા અને 2010 માં આ સંબંધને આપવામાં આવેલા ‘ખાસ અને વિશેષાધિકૃત વ્યૂહાત્મક ભાગીદારી’ ના દરજ્જાનો ઉલ્લેખ કર્યો હતો.
આર્થિક અને ઊર્જા સહયોગ: 2030 રોડમેપ પર મોહર
સમિટમાં આર્થિક ક્ષેત્રને નવી ગતિ આપવા માટે મહત્ત્વપૂર્ણ નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે:
-
2030 આર્થિક સહયોગ કાર્યક્રમ: પીએમ મોદીએ જાહેરાત કરી કે બંને દેશોએ 2030 સુધી માટે આર્થિક સહયોગનો એક નવો કાર્યક્રમ તૈયાર કર્યો છે, જે વેપાર અને કનેક્ટિવિટીને મજબૂત બનાવશે.
-
ઊર્જા સુરક્ષા: પીએમ મોદીએ ઊર્જા સુરક્ષાને ભાગીદારીનો મજબૂત આધારસ્તંભ ગણાવ્યો. નાગરિક પરમાણુ ઊર્જામાં દાયકાઓ જૂનો સહયોગ ચાલુ રહેશે.
-
મહત્ત્વપૂર્ણ ખનિજો: સ્વચ્છ ઊર્જા અને ઉચ્ચ-ટેક ઉત્પાદન માટે મહત્ત્વપૂર્ણ ખનિજોમાં સહયોગ સુનિશ્ચિત કરવા પર પણ ચર્ચા થઈ.
-
પુતિનનું નિવેદન: રાષ્ટ્રપતિ પુતિને ભારતને ગેસ અને ઊર્જાના વિશ્વસનીય સપ્લાયર તરીકે રશિયાની ભૂમિકા ચાલુ રાખવાની પ્રતિબદ્ધતા વ્યક્ત કરી.
સંરક્ષણ, રોજગાર અને આતંકવાદ પર સહકાર
આ સમિટમાં સંરક્ષણ, રોજગાર અને વૈશ્વિક સુરક્ષાના મુદ્દાઓ પર પણ સકારાત્મક ચર્ચા થઈ:
-
નવી રોજગારીની તકો: પીએમ મોદીએ જાહેરાત કરી કે હવે ધ્રુવીય પાણીમાં ભારતીય નાવિકોને તાલીમ આપવા માટે સહયોગ કરવામાં આવશે. આનાથી આર્કટિકમાં સહયોગ વધશે અને ભારતના યુવાનો માટે રોજગારની નવી તકો ઊભી થશે.
-
સહ-ઉત્પાદન અને FTA: બંને દેશો યુરેશિયન આર્થિક સંઘ (EAEU) સાથે મુક્ત વેપાર કરાર (FTA) ના વહેલા નિષ્કર્ષ માટે કામ કરી રહ્યા છે, જે નિકાસને પ્રોત્સાહન આપશે.
-
આતંકવાદ સામે લડાઈ: પીએમ મોદીએ પહલગામ આતંકવાદી હુમલા અને ક્રોકસ સિટી હોલ પરના હુમલાનો ઉલ્લેખ કરીને આતંકવાદ સામેની લડાઈમાં વૈશ્વિક એકતાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો.
યુક્રેન સંઘર્ષ પર ભારતનું વલણ
પીએમ મોદીએ યુક્રેન સંઘર્ષ પર ભારતનું વલણ ફરી સ્પષ્ટ કર્યું:
“ભારતે હંમેશા યુક્રેનમાં શાંતિની હિમાયત કરી છે. અમે આ મુદ્દાનો શાંતિપૂર્ણ અને કાયમી ઉકેલ શોધવા માટેના તમામ પ્રયાસોનું સ્વાગત કરીએ છીએ. ભારત હંમેશા યોગદાન આપવા માટે તૈયાર રહ્યું છે અને તેમ કરવાનું ચાલુ રાખશે.”
પુતિનની આ મુલાકાત માત્ર દ્વિપક્ષીય સંબંધોને મજબૂત કરવા પૂરતી સીમિત નથી, પરંતુ તે ભારતના સ્વતંત્ર વિદેશ નીતિના વલણ અને વૈશ્વિક કટોકટી વચ્ચે વ્યૂહાત્મક ભાગીદારો સાથેના ઊંડા જોડાણને પણ રેખાંકિત કરે છે.
શું તમે ભારત-રશિયા વેપાર મંચ (Business Forum) માં થયેલા મુખ્ય કરારો અને જાહેરાતો વિશે જાણવા માંગો છો?