છેલ્લા કેટલાક દિવસોથી દેશભરના એરપોર્ટ પર ભારતની સૌથી મોટી એરલાઇન ઈન્ડિગો (IndiGo) ના કાઉન્ટરો પર અંધાધૂંધીનો માહોલ છે. સેંકડો ફ્લાઇટ્સ રદ થવા અથવા કલાકો સુધી વિલંબિત થવાને કારણે હજારો મુસાફરો ભારે મુશ્કેલી અને નિરાશાનો સામનો કરી રહ્યા છે.
ઈન્ડિગોએ આ સંકટ માટે “અણધાર્યા ઓપરેશનલ પડકારો” (unforeseen operational challenges) ને જવાબદાર ઠેરવ્યા છે, જેમાં હવામાન, એરપોર્ટ પર ભીડ અને નાની ટેકનોલોજીની ખામીઓનો સમાવેશ થાય છે. જોકે, આ કટોકટીનું મુખ્ય કારણ અન્ય છે.
સંકટનું મૂળ: DGCA ના નવા સુરક્ષા નિયમો
આ કટોકટી પાછળનું સૌથી મોટું પરિબળ છે નાગરિક ઉડ્ડયન મહાનિદેશાલય (DGCA) દ્વારા જાન્યુઆરી ૨૦૨૪ માં લાગુ કરાયેલા નવા ફ્લાઇટ ડ્યુટી ટાઇમ લિમિટેશન્સ (FDTL) નિયમો. આ નિયમોનો હેતુ પાયલોટ્સ અને કેબિન ક્રૂને પૂરતો આરામ મળે તે સુનિશ્ચિત કરીને મુસાફરોની સુરક્ષા વધારવાનો છે. આ નિયમો ૧લી નવેમ્બરથી તબક્કાવાર રીતે સંપૂર્ણ રીતે અમલમાં આવ્યા છે.
નવા FDTL નિયમોની મુખ્ય બાબતો:
-
સાપ્તાહિક આરામમાં વધારો: ફ્લાઇટ ક્રૂ માટે સાપ્તાહિક આરામનો સમય વધારીને ૪૮ કલાક (અગાઉ ૩૬ કલાક) કરવામાં આવ્યો છે.
-
નાઇટ ડ્યુટી પર પ્રતિબંધ: નાઇટ શિફ્ટમાં પાયલોટ્સની ડ્યુટી એક રોસ્ટર સમયગાળામાં અગાઉની છ વખતથી ઘટાડીને માત્ર બે વખત કરી દેવામાં આવી છે.
-
નાઇટ લેન્ડિંગ પર કેપ: રાત્રિ ઓપરેશન્સ (મધરાતથી સવારના ૬ વાગ્યા) દરમિયાન પાયલોટ દ્વારા કરવામાં આવતા મહત્તમ નાઇટ લેન્ડિંગ્સને છ થી ઘટાડીને બે કરવામાં આવ્યા છે.
-
નાઇટની નવી વ્યાખ્યા: ‘રાત્રિ’ની વ્યાખ્યામાં એક કલાકનો વધારો કરવામાં આવ્યો છે, જે ક્રૂને થાકમાંથી મુક્ત રાખે છે.
નવા નિયમો લાગુ થતાં, એરલાઇન્સના જૂના સમયપત્રક મુજબ મોટી સંખ્યામાં ક્રૂ મેમ્બર્સ ડ્યુટી પર રહી શકતા નથી, જેના કારણે રોસ્ટરની ગંભીર અવ્યવસ્થા અને ક્રૂની અછત સર્જાઈ છે.
ઈન્ડિગોને કેમ સૌથી વધુ ફટકો પડ્યો?
DGCA ના નવા નિયમોથી IndiGo ને અન્ય એરલાઇન્સ કરતાં વધુ નુકસાન થયું છે, જેના મુખ્ય બે કારણો છે:
૧. ઓપરેશન્સનું વિશાળ કદ (Massive Scale)
ઈન્ડિગો દરરોજ ૨,૨૦૦ થી વધુ સ્થાનિક અને આંતરરાષ્ટ્રીય ફ્લાઇટ્સનું સંચાલન કરે છે, જે અન્ય એરલાઇન્સ કરતાં લગભગ બમણું છે. આટલા મોટા પાયા પર, ૧૦-૨૦% ફ્લાઇટ્સમાં વિલંબ અથવા રદ થવાનો અર્થ સીધો ૨૦૦-૪૦૦ ફ્લાઇટ્સ અને હજારો મુસાફરોની મુશ્કેલી થાય છે.
૨. ખર્ચ-કટિંગ વ્યૂહરચના (Low-Cost Strategy)
ઈન્ડિગો એક લો-કોસ્ટ એરલાઇન તરીકે ઓળખાય છે, જે પરંપરાગત રીતે ફ્લાઇટના મહત્તમ કલાકોનો ઉપયોગ કરીને અને વિમાનોનો ડાઉનટાઇમ ઘટાડીને ઉચ્ચ-આવર્તનવાળા ઓવરનાઇટ ઓપરેશન્સ પર નિર્ભર રહે છે. આ વ્યૂહરચના નવા DGCA નિયમોની સીધી વિરુદ્ધ છે, કારણ કે નવા નિયમો રાત્રિની કામગીરી અને ક્રૂના ફરજિયાત આરામ પર સખત પ્રતિબંધ મૂકે છે.
ફેડરેશન ઓફ ઇન્ડિયન પાયલોટ્સે (FIP) આ અંગે ઈન્ડિગોની ટીકા કરતા કહ્યું છે કે આ કટોકટી કંપનીની “અનઓર્થોડોક્સ લીન મેનપાવર વ્યૂહરચના” નું સીધું પરિણામ છે, જેનો અર્થ છે કે નિયમોની જાણ હોવા છતાં કંપનીએ સમયસર પૂરતા પાયલોટ્સની ભરતી કરી ન હતી.
આગામી ફ્લાઇટ માટે મુસાફરોએ શું તૈયારી રાખવી?
જો તમારી આગામી ફ્લાઇટ ઈન્ડિગો સાથે છે, તો તમારે નીચે મુજબની તૈયારીઓ કરવી જરૂરી છે:
-
ફ્લાઇટ સ્ટેટસ તપાસો: એરપોર્ટ જવા નીકળતા પહેલા તમારી ફ્લાઇટનું સ્ટેટસ ઓનલાઈન અથવા એરલાઇનના સોશિયલ મીડિયા હેન્ડલ્સ પર તપાસો.
-
સમયસર પહોંચો: કાઉન્ટરો પર લાંબી કતારો હોવાની સંભાવના હોવાથી, એરપોર્ટ પર સામાન્ય કરતાં વહેલા પહોંચો.
-
અનુભાવ્ય વસ્તુઓ સાથે રાખો: ફ્લાઇટ રદ થવાની સ્થિતિમાં કલાકો સુધી એરપોર્ટ પર રાહ જોવી પડી શકે છે. તેથી, બાળકો અને વૃદ્ધો સાથે મુસાફરી કરતા હોવ તો પાણી, નાસ્તો અને નિયમિત દવાઓ સાથે રાખો.
-
લવચીકતા વિકલ્પો: જો તમે ટિકિટ બુક ન કરી હોય, તો રિફંડેબલ પ્લાન અથવા વૈકલ્પિક ફ્લાઇટ્સ/એરલાઇન્સ ધ્યાનમાં લો. જો પહેલેથી બુક કરાવી હોય અને ફ્રી કેન્સલેશન નો વિકલ્પ હોય, તો તેનો ઉપયોગ કરી શકો છો.
ઈન્ડિગોએ આગામી ૪૮ કલાકમાં પરિસ્થિતિ સામાન્ય થવાની ખાતરી આપી છે, પરંતુ હાલમાં અંધાધૂંધી ચાલુ છે.