આજના ડિજિટલ યુગમાં ઈયરબડ્સ, હેડફોન અને ઈયરફોન આપણા રોજિંદા જીવનનો મહત્વનો ભાગ બની ગયા છે. મ્યુઝિક, ઓનલાઇન મીટિંગ્સ, ગેમિંગ અથવા વેબ સિરીઝ – કલાકો સુધી કાનમાં ઈયરબડ્સ રાખવાની આદત સામાન્ય બની ગઈ છે.
પરંતુ નિષ્ણાતો ચેતવણી આપે છે કે વધુ વોલ્યુમ અને લાંબા સમય સુધી ઉપયોગથી કાયમી સાંભળવાની ક્ષતિ (Hearing Loss) થઈ શકે છે.
આ જોખમથી બચવા માટે વિશ્વભરના ઓડિઓલોજિસ્ટ Earbuds Safety 60:60 Rule અપનાવવાની સલાહ આપે છે.
શું છે Earbuds Safety 60:60 Rule?
Earbuds Safety 60:60 Rule ખૂબ જ સરળ છે:
-
🔊 60% વોલ્યુમ: તમારા ડિવાઇસનું વોલ્યુમ મહત્તમ ક્ષમતાના 60%થી વધુ ન રાખો.
-
⏳ 60 મિનિટ મર્યાદા: સતત 60 મિનિટથી વધુ ઈયરબડ્સનો ઉપયોગ ન કરો.
-
☕ બ્રેક લો: એક કલાક પછી 10-15 મિનિટ કાનને આરામ આપવો જરૂરી છે.
આ નિયમ લાંબા ગાળે તમારા કાનને ગંભીર નુકસાનથી બચાવી શકે છે.
વધુ ઉપયોગથી શું જોખમ?
ટિનિટસ (Tinnitus)
કાનમાં સતત સીટી કે ઘંટડી વાગવા જેવો અવાજ આવવો એ ‘ટિનિટસ’ કહેવાય છે.
આ સમસ્યા લાંબા સમય સુધી તેજ અવાજ સાંભળવાના કારણે થાય છે.
હિયરિંગ લોસ
વિશ્વ આરોગ્ય સંસ્થાના માર્ગદર્શકો મુજબ, 85 ડેસિબલથી વધુ અવાજનો લાંબા સમયનો સંપર્ક કાનને નુકસાન પહોંચાડી શકે છે.
કાનમાં ઈન્ફેક્શન
લાંબા સમય સુધી ઈયરબડ્સ પહેરવાથી ભેજ અને બેક્ટેરિયા વધે છે, જે ઈન્ફેક્શનનું કારણ બની શકે છે.
સ્માર્ટફોનમાં છુપાયેલા “કાનના ડોક્ટર” સેટિંગ્સ
ઘણી ટેક કંપનીઓ હવે યુઝર્સને સાવચેત કરે છે.
ઉદાહરણ તરીકે:
Apple Inc. પોતાના AirPods માં “Headphone Safety” ફીચર આપે છે.
તમે:
-
ડેસિબલ લિમિટ સેટ કરી શકો છો
-
હાઈ વોલ્યુમ એલર્ટ મેળવી શકો છો
-
સેફ લિસનિંગ રિપોર્ટ ચેક કરી શકો છો
એન્ડ્રોઇડ ડિવાઇસિસમાં પણ ‘Hearing Protection’ અથવા ‘Volume Limit’ સેટિંગ ઉપલબ્ધ હોય છે.
વૈજ્ઞાનિક પૃષ્ઠભૂમિ
ઓડિઓલોજી નિષ્ણાતો જણાવે છે કે સતત 90 ડેસિબલથી ઉપર અવાજ સાંભળવાથી આંતરિક કાનના હેર સેલ્સને કાયમી નુકસાન થઈ શકે છે.
એકવાર આ સેલ્સ નષ્ટ થાય, તો તેઓ ફરીથી પુનઃસ્થાપિત થતા નથી. એટલે પ્રિવેન્શન જ એકમાત્ર ઉપાય છે.
ખતરાની ઘંટડી ઓળખો
જો તમને નીચેના લક્ષણો દેખાય તો સાવધાન થાઓ:
-
કાનમાં સીટી વાગવી
-
સાંભળવામાં ધૂંધળાપો
-
કાનમાં દુખાવો
-
અવાજ પછી ચક્કર આવવું
આવા સમયે તરત ENT અથવા ઓડિઓલોજિસ્ટનો સંપર્ક કરવો જોઈએ.