શિયાળાની કકડતી ઠંડીમાં કારની અંદર હીટર ચલાવીને મળતી હૂંફ ખૂબ જ આરામદાયક લાગે છે, પરંતુ આ જ હૂંફ ક્યારેક કાયમી ઊંઘમાં ફેરવાઈ શકે છે. તાજેતરમાં નૈનીતાલમાં બનેલી એક ઘટનામાં, ડ્રાઈવરે ઠંડીથી બચવા માટે કારમાં હીટર ચાલુ રાખીને સૂવાનું નક્કી કર્યું, જે તેના માટે જીવલેણ સાબિત થયું. આ ઘટનાએ ફરી એકવાર Car Heater Safety Tips વિશે જાગૃતિ ફેલાવવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો છે.
આ લેખમાં આપણે જાણીશું કે હીટર કેવી રીતે ‘સાયલન્ટ કિલર’ બને છે અને તેનાથી બચવા માટે કઈ સાવચેતીઓ રાખવી જોઈએ.
કેવી રીતે જીવલેણ બને છે કારનું હીટર?
જ્યારે કારનું એન્જિન ચાલુ હોય અને તમામ બારીઓ બંધ હોય, ત્યારે કેબિનમાં ઓક્સિજનનું સ્તર ઘટવા લાગે છે. જો કારના એક્ઝોસ્ટ સિસ્ટમમાં કોઈ લીકેજ હોય, તો કાર્બન મોનોક્સાઇડ (CO) જેવો ઝેરી ગેસ કેબિનમાં જમા થાય છે.
-
રંગહીન અને ગંધહીન: આ ગેસની કોઈ ગંધ કે રંગ હોતો નથી, તેથી સૂતેલી વ્યક્તિને ખબર પણ નથી પડતી કે તે ઝેરી શ્વાસ લઈ રહી છે.
-
ગૂંગળામણ: શરીરમાં ઓક્સિજન ઓછો થતા વ્યક્તિ બેભાન થઈ જાય છે અને અંતે ગૂંગળામણથી મૃત્યુ થાય છે.
સુરક્ષિત રહેવા માટે મહત્વપૂર્ણ Car Heater Safety Tips
જો તમે ઠંડીમાં હીટરનો ઉપયોગ કરો છો, તો આ બાબતોનું ખાસ ધ્યાન રાખો:
-
એર રીસર્ક્યુલેશન મોડ (Air Recirculation Mode): હીટર ચલાવતી વખતે ક્યારેય પણ આ મોડ લાંબો સમય ચાલુ ન રાખો. તે બહારની તાજી હવાને અંદર આવતી અટકાવે છે. તેને હંમેશા ‘ફ્રેશ એર મોડ’ પર રાખો.
-
વેન્ટિલેશન અનિવાર્ય: હીટર ચાલુ હોય ત્યારે કારની બારીને થોડી (અડધો ઇંચ) ખુલ્લી રાખો જેથી તાજી હવાની અવરજવર ચાલુ રહે.
-
તાપમાનનું સંતુલન: હીટરનું તાપમાન હંમેશા ૨૦ થી ૨૨ ડિગ્રી સેલ્સિયસની વચ્ચે રાખો. બહુ વધારે ગરમીથી માથાનો દુખાવો કે ચક્કર આવી શકે છે.
-
એન્જિન સર્વિસ: તમારી કારની એક્ઝોસ્ટ પાઇપ અને એસી યુનિટનું સમયાંતરે ચેકિંગ કરાવો જેથી કેબિનમાં ઝેરી ગેસ લીક થવાનો ભય ન રહે.
આરોગ્ય પર થતી અન્ય અસરો
લાંબા સમય સુધી હીટરનો ઉપયોગ કરવાથી માત્ર જીવનું જોખમ જ નથી, પરંતુ તે તમારી ત્વચા અને આંખોમાં પણ ડ્રાયનેસ (સૂકાપણું) લાવી શકે છે. વધુમાં, તે શ્વસનતંત્રને પણ નુકસાન પહોંચાડી શકે છે.
પૃષ્ઠભૂમિ સંદર્ભ
નિષ્ણાતો જણાવે છે કે બંધ કારમાં એન્જિન ચાલુ રાખીને હીટર સાથે સૂવું એ ‘ગૅસ ચેમ્બર’ માં રહેવા જેવું છે. ખાસ કરીને હાઈ-એલ્ટીટ્યુડ (પહાડી વિસ્તારો) માં જ્યાં બહાર ઓક્સિજન પહેલેથી જ ઓછો હોય છે, ત્યાં આ જોખમ અનેકગણું વધી જાય છે.