શિયાળાની શરૂઆત સાથે જ દેશની રાજધાની દિલ્હી અને તેની આસપાસના વિસ્તારો (NCR) ફરી એકવાર ગેસ ચેમ્બરમાં ફેરવાઈ ગયા છે. બહાર નીકળવું તો દૂર, હવે ઘરમાં શ્વાસ લેવો પણ મુશ્કેલ બની ગયો છે. આ જીવલેણ પ્રદૂષણથી બચવા માટે લોકો હવે મોટા પાયે Air Purifier (એર પ્યુરિફાયર) તરફ વળ્યા છે.
એક સમયે જે મશીન માત્ર અમીરોની લક્ઝરી ગણાતું હતું, તે આજે સામાન્ય માણસની સ્વાસ્થ્ય રક્ષા માટેની જરૂરિયાત બની ગયું છે.
દુકાનોમાં સ્ટોક ખાલી: વેચાણમાં 5 ગણો ઉછાળો
પ્રદૂષણના સ્તરમાં થયેલા વધારાની સીધી અસર બજાર પર જોવા મળી રહી છે. ચેમ્બર ઓફ ટ્રેડ એન્ડ ઇન્ડસ્ટ્રી (CTI) ના આંકડા મુજબ:
-
વેચાણમાં ઉછાળો: પહેલા જે દુકાનોમાં રોજના સરેરાશ 4 Air Purifier વેચાતા હતા, ત્યાં હવે રોજના 20 થી વધુ યુનિટ્સ વેચાઈ રહ્યા છે.
-
અછત: માંગ એટલી તીવ્ર છે કે અનેક નામચિહ્ન કંપનીઓના ગોદામોમાં સ્ટોક ખાલી થઈ ગયો છે.
-
કારણ: શ્વાસ સંબંધી બીમારીઓ, અસ્થમા અને એલર્જીના કેસો વધતા લોકો ગભરાઈને શુદ્ધ હવા માટે પૈસા ખર્ચવા મજબૂર બન્યા છે.
GST નો માર: 18% ટેક્સ ઘટાડવા ઉઠી માંગ
એક તરફ લોકો સ્વાસ્થ્ય બચાવવા માટે સંઘર્ષ કરી રહ્યા છે, તો બીજી તરફ Air Purifier પર લાગતો ઊંચો ટેક્સ તેમના ખિસ્સા પર ભાર વધારી રહ્યો છે.
-
હાલનો ટેક્સ: અત્યારે એર પ્યુરિફાયર અને HEPA ફિલ્ટર્સ પર 18% GST લાગે છે.
-
CTI ની રજૂઆત: CTI ના ચેરમેન બ્રિજેશ ગોયલ અને જનરલ સેક્રેટરી ગુરમીત અરોરાએ કેન્દ્રીય નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણને પત્ર લખીને રજૂઆત કરી છે.
-
દલીલ: વેપારીઓની દલીલ છે કે, “જ્યારે સરકાર પ્રદૂષણ નિયંત્રિત કરવામાં નિષ્ફળ રહી છે, ત્યારે લોકો સ્વખર્ચે શુદ્ધ હવા મેળવવા માંગે છે તો સરકાર તેમને ટેક્સમાં રાહત આપે.”
-
માંગ: GST 18% થી ઘટાડીને 5% કરવામાં આવે જેથી સામાન્ય મધ્યમ વર્ગ પણ આ મશીન ખરીદી શકે.
શાળાઓ અને ઓફિસોમાં અનિવાર્ય બનતા Air Purifier
માત્ર ઘરોમાં જ નહીં, પરંતુ સંસ્થાઓમાં પણ હવે આ મશીનો ગોઠવાઈ રહ્યા છે.
-
શાળાઓ: બાળકોના સ્વાસ્થ્યને ધ્યાનમાં રાખીને ક્લાસરૂમમાં પ્યુરિફાયર્સ લગાવવામાં આવી રહ્યા છે.
-
હોસ્પિટલો: દર્દીઓને ચેપ ન લાગે અને શુદ્ધ ઓક્સિજન મળે તે માટે હોસ્પિટલોમાં પણ માંગ વધી છે.
-
ઓફિસો: કર્મચારીઓની કાર્યક્ષમતા જાળવી રાખવા માટે કોર્પોરેટ ઓફિસો બલ્ક ઓર્ડર આપી રહી છે.
પૃષ્ઠભૂમિ સંદર્ભ
ઉત્તર ભારતમાં દર વર્ષે શિયાળામાં ‘સ્મોગ’ (ધુમ્મસ અને ધુમાડાનું મિશ્રણ) ની સમસ્યા સર્જાય છે. પવનની ગતિ ધીમી પડવી, તાપમાન ઘટવું અને પરાળી સળગાવવી જેવા કારણોસર હવા ઝેરી બની જાય છે. AQI (Air Quality Index) ઘણીવાર 400-500 ની પાર પહોંચી જાય છે, જે ફેફસાં માટે અત્યંત જોખમી છે. આવા સમયે HEPA (High Efficiency Particulate Air) ફિલ્ટર ધરાવતા Air Purifier જ હવામાં રહેલા PM2.5 કણોને દૂર કરવામાં મદદરૂપ થાય છે.