આજે સોશિયલ મીડિયાના યુગમાં કોઈ પણ માહિતી, વીડિયો કે અફવાને વાયરલ થતાં એક સેકન્ડનો પણ સમય નથી લાગતો. છેલ્લા કેટલાક સમયથી, એક કથિત “19-minute viral video“ ને લઈને સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ્સ અને મેસેજિંગ એપ્સ પર જોરદાર હોબાળો ચાલી રહ્યો છે. આ વીડિયો વિશે સતત ચર્ચાઓ, લિંક્સની આપ-લે અને જાણવાની ઉત્સુકતા જોવા મળી રહી છે.
જોકે, આ સમગ્ર મામલે સાયબર પોલીસ અને વિવિધ રાજ્ય પોલીસ યુનિટ્સે એક મોટી અને ગંભીર ચેતવણી આપી છે. પોલીસે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે જે ક્લિપ વિશે આટલો મોટો હોબાળો ચાલી રહ્યો છે, તે વીડિયો સંપૂર્ણપણે AI-જનરેટેડ (Artificial Intelligence-generated) ફેક છે. આ માત્ર એક ફેક કન્ટેન્ટ જ નથી, પરંતુ તેને ફેલાવવો એક ગંભીર કાયદાકીય ગુનો પણ છે.
પોલીસની સ્પષ્ટ ચેતવણી: AI-જનરેટેડ હોવાનો પુરાવો
હરિયાણા સાયબર સેલના અધિકારીઓ સહિત અનેક અધિકારીઓએ આ મામલે સત્તાવાર નિવેદનો આપીને જનતાને સાવચેત રહેવા જણાવ્યું છે.
મુખ્ય ચેતવણીના મુદ્દા:
-
AI-જનરેટેડ કન્ટેન્ટ: પોલીસની તપાસમાં જાણવા મળ્યું છે કે આ વીડિયો વાસ્તવિક નથી. તે આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ કરીને બનાવવામાં આવેલો મોર્ફ્ડ અથવા ડીપફેક વીડિયો છે.
-
કાયદાકીય કાર્યવાહી: સાયબર પોલીસે ચેતવણી આપી છે કે આ વીડિયોની લિંક માગવી, ડાઉનલોડ કરવી, ફોરવર્ડ કરવી કે શેર કરવી એ ગંભીર ગુનો છે.
-
IT Act હેઠળ સજા: આ કન્ટેન્ટ અશ્લીલ અને મોર્ફ્ડ કન્ટેન્ટની શ્રેણીમાં આવે છે. ઈન્ફોર્મેશન ટેકનોલોજી એક્ટ (IT Act), 2000 હેઠળ આવા કન્ટેન્ટને ફેલાવવા બદલ કડક કાર્યવાહી થઈ શકે છે, જેમાં જેલ અને મોટા દંડની જોગવાઈ છે.
સાયબર પોલીસનો આદેશ સ્પષ્ટ છે: આ અફવાઓ અને વીડિયોથી સંપૂર્ણપણે દૂર રહો.
કાયદાકીય જોખમ: શા માટે શેર કરવું ગુનો છે?
કોઈપણ વ્યક્તિ જે આ વીડિયોને પોતાના પ્લેટફોર્મ પર કે વોટ્સએપ ગ્રુપમાં શેર કરે છે, તે કાયદાકીય રીતે ગુનેગાર બની શકે છે, ભલે તેનો ઈરાદો માત્ર મજાકનો હોય.
-
IT Act 2000, કલમ 67 (A): જે કન્ટેન્ટ સ્પષ્ટપણે અશ્લીલ હોય અને ઇલેક્ટ્રોનિક માધ્યમથી પ્રકાશિત થાય, તેના માટે સજાની જોગવાઈ છે.
-
મોર્ફિંગ/ડીપફેક: આ વીડિયો ડીપફેક ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ કરીને બનાવવામાં આવ્યો હોય તેવી શક્યતા છે, જે કોઈપણ વ્યક્તિની પ્રતિષ્ઠાને ગંભીર નુકસાન પહોંચાડી શકે છે. મોર્ફ્ડ કન્ટેન્ટ બનાવવું અને ફેલાવવું બંને કાયદાકીય રીતે ગંભીર ગુનો છે.
-
જાહેર શાંતિનો ભંગ: આવા વીડિયો સમાજમાં અફવાઓ ફેલાવીને અને અયોગ્ય કન્ટેન્ટનું પ્રસારણ કરીને જાહેર શાંતિનો ભંગ કરે છે.
જો તમે આ વીડિયોને શેર કરો છો, તો તમે માત્ર કાયદાનો ભંગ નથી કરતા, પરંતુ એક ગુનાહિત કૃત્યમાં ભાગીદાર પણ બની રહ્યા છો.
ફ્રોડનું જોખમ: સાયબર ઠગ્સની નવી રણનીતિ
“19-minute viral video” ની આડમાં સાયબર ઠગ્સ યુઝર્સને નિશાન બનાવી રહ્યા છે.
-
માલવેર અને સ્પાયવેર: વીડિયોની લિંક પર ક્લિક કરવાથી કે તેને ડાઉનલોડ કરવાથી તમારા ફોનમાં માલવેર (Malware) કે સ્પાયવેર (Spyware) ઇન્સ્ટોલ થઈ શકે છે. આ સ્પાયવેર તમારા બેંક એકાઉન્ટની વિગતો, UPI PIN અને ખાનગી ડેટા ચોરી શકે છે.
-
ફિશિંગ એટેક: લિંક તમને નકલી વેબસાઇટ પર લઈ જઈ શકે છે જે તમારા લોગિન ક્રેડેન્શિયલ્સ (Username/Password) ચોરવાનો પ્રયાસ કરશે.
-
બ્લેકમેઇલિંગ: કેટલાક કિસ્સાઓમાં, વીડિયો ડાઉનલોડ કરનાર વ્યક્તિ પોતે જ બ્લેકમેઇલિંગનો શિકાર બની શકે છે, કારણ કે તેમની ગોપનીયતા જોખમમાં મૂકાય છે.
પોતાને કેવી રીતે સુરક્ષિત રાખશો? (ડિજિટલ સલામતી ટિપ્સ)
સાયબર પોલીસની ચેતવણીને ગંભીરતાથી લેવી અને આ ટિપ્સનું પાલન કરવું જરૂરી છે:
-
ઉત્સુકતા ટાળો: વાયરલ કન્ટેન્ટ વિશે વધુ પડતી ઉત્સુકતા ન રાખો. અજાણી લિંક્સ કે વીડિયો વિશે જાણવાની ઈચ્છા જ તમને જોખમમાં મૂકી શકે છે.
-
સોર્સ ચકાસો: કોઈપણ વીડિયો કે મેસેજને ફોરવર્ડ કરતા પહેલાં તેના સોર્સ (સ્રોત) ની વિશ્વસનીયતા ચકાસો. પોલીસ દ્વારા સત્તાવાર રીતે ફેક જાહેર કરાયેલી વસ્તુઓને તરત જ ડિલીટ કરો.
-
જાહેર ચેનલોથી દૂર રહો: Telegram, WhatsApp કે અન્ય પ્લેટફોર્મ પરની જાહેર ચેનલોમાંથી આવા કન્ટેન્ટને ડાઉનલોડ કરવાનું ટાળો.
-
એન્ટિ-વાયરસનો ઉપયોગ: તમારા ફોન અને કમ્પ્યુટરમાં અપડેટેડ એન્ટિ-વાયરસ સોફ્ટવેરનો ઉપયોગ કરો.
-
તરત જ જાણ કરો: જો કોઈ તમને આ વીડિયોની લિંક મોકલે, તો તરત જ તેને ડિલીટ કરો અને મોકલનારને ચેતવણી આપો. જો મામલો ગંભીર હોય, તો સ્થાનિક સાયબર પોલીસ સ્ટેશનમાં જાણ કરો.
નિષ્કર્ષ: જવાબદાર ડિજિટલ નાગરિક બનો
“19-minute viral video” માત્ર એક વીડિયો નથી, પરંતુ તે ડિજિટલ યુગમાં વધી રહેલા AI ડીપફેક અને સાયબર ફ્રોડનું એક ગંભીર ઉદાહરણ છે. સાયબર પોલીસની સ્પષ્ટ ચેતવણી છે કે આ ફેક કન્ટેન્ટ છે અને તેને ફેલાવવાથી કાયદાકીય મુશ્કેલીઓ ઊભી થઈ શકે છે.
જવાબદાર ડિજિટલ નાગરિક તરીકે, આપણી ફરજ છે કે આપણે આવી અફવાઓનો ભાગ ન બનીએ, ગેરકાયદેસર કન્ટેન્ટ શેર ન કરીએ, અને અન્ય લોકોને પણ આ જોખમ વિશે માહિતગાર કરીએ.
શું તમે જાણવા માંગો છો કે ભારતમાં AI ડીપફેક કન્ટેન્ટ સંબંધિત ગુનાઓ માટે કયા કાયદાઓ લાગુ પડે છે?