ભારતમાં લાંબા સમયથી ચાલી આવતી આધાર કાર્ડની ફોટોકોપી આપવાની અને તેને સંસ્થાઓ દ્વારા અસુરક્ષિત રીતે સ્ટોર કરવાની પ્રથા હવે ભૂતકાળ બનવા જઈ રહી છે. યુનિક આઇડેન્ટિફિકેશન ઓથોરિટી ઓફ ઇન્ડિયા (UIDAI) એ નાગરિકોની પ્રાઇવસી અને ડેટા સુરક્ષા માટે એક ક્રાંતિકારી પગલું ભર્યું છે.
નવા UIDAI Aadhaar New Rule હેઠળ, હોટલ, ગેસ્ટ હાઉસ, ઇવેન્ટ ઓર્ગેનાઇઝર અને અન્ય ખાનગી સંસ્થાઓ હવે આધાર કાર્ડની ફિઝિકલ કે ડિજિટલ કોપી એકઠી કરી શકશે નહીં કે તેને સ્ટોર કરી શકશે નહીં.
નવા નિયમની બે મુખ્ય શરતો
UIDAI ના CEO ભુવનેશ કુમારના જણાવ્યા અનુસાર, ટૂંક સમયમાં લાગુ થનારા નવા નિયમમાં બે મુખ્ય ફેરફારો છે:
1. ખાનગી સંસ્થાઓ માટે રજિસ્ટ્રેશન ફરજિયાત
કોઈપણ ખાનગી સંસ્થા (જેમ કે હોટલ, સોસાયટી ગેટ, ખાનગી ઓફિસો) કે જે આધાર-આધારિત વેરિફિકેશન કરવા માંગે છે, તેમણે UIDAI માં રજિસ્ટ્રેશન કરાવવું ફરજિયાત રહેશે.
-
નવું નામ: આ સંસ્થાઓને હવે ‘ઓફલાઇન વેરિફિકેશન સીકિંગ એન્ટિટી’ (OVSE) બનવું ફરજિયાત રહેશે.
-
ઉદ્દેશ: આનાથી વેરિફિકેશન પ્રક્રિયા વધુ કંટ્રોલ્ડ અને ઓડિટેબલ બનશે.
2. કોપી/સ્ટોરેજ પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ
નવા નિયમો લાગુ થયા પછી, ખાનગી સંસ્થાઓ આધારની કોઈપણ પ્રકારની ફોટોકોપી, PDF, ડિજિટલ ઈમેજ અથવા ડિજિટલ કોપીની માંગ કે તેનો સ્ટોરેજ કરી શકશે નહીં.
-
સુરક્ષાનો મુદ્દો: UIDAI અનુસાર, અત્યાર સુધી આધાર કાર્ડની કોપીઓ હોટલોના ડેસ્ક, સિક્યુરિટી ગાર્ડના મોબાઈલ ફોન અને વોટ્સએપ ચેટ્સમાં અસુરક્ષિત રીતે પડી રહેતી હતી, જેના દુરુપયોગનો ખતરો મોટો હતો. આ પ્રતિબંધથી ડેટા સુરક્ષા સુનિશ્ચિત થશે.
નવી સિસ્ટમ: QR કોડ અને સિલેક્ટિવ ડેટા
નવા નિયમ હેઠળ, વેરિફિકેશન કરવા માટે ખાનગી સંસ્થાઓએ આ આધુનિક પદ્ધતિઓનો ઉપયોગ કરવો પડશે:
A. QR કોડ-આધારિત ઓફલાઇન વેરિફિકેશન
સંસ્થાઓ UIDAI દ્વારા નિર્ધારિત QR કોડ-આધારિત ઓફલાઇન વેરિફિકેશન નો ઉપયોગ કરશે. આ પદ્ધતિમાં, કાર્ડ પરના QR કોડને સ્કેન કરીને વ્યક્તિની ઓળખની પુષ્ટિ થશે, પરંતુ કોઈપણ ડેટા સ્ટોર થશે નહીં.
B. નવી આધાર એપ અને સિલેક્ટિવ ડેટા ડિસ્ક્લોઝર
UIDAI એક નવી આધાર એપ પર કામ કરી રહ્યું છે, જે પ્રાઇવસીની દિશામાં મોટું પગલું છે:
-
સિલેક્ટિવ ડેટા: આ એપ દ્વારા નાગરિકો પોતાની ઓળખ આપતી વખતે માત્ર તે જ માહિતી શેર કરી શકશે જે જરૂરી હોય (જેમ કે માત્ર નામ, માત્ર ઉંમરની શ્રેણી, કે માત્ર સરનામું).
-
નિયંત્રણ: નાગરિકોને તેમનો આખો આધાર નંબર કે પૂરો ડેમોગ્રાફિક ડેટા શેર કરવો પડશે નહીં, જેનાથી ડેટા લીકેજનું જોખમ ઘટી જશે.
આ ફેરફાર ભારતના ડિજિટલ આઇડેન્ટિટી સિસ્ટમમાં એક મોટો પ્રાઇવસી-કેન્દ્રિત સુધારો છે, જે UIDAI એક્ટને ડિજિટલ પર્સનલ ડેટા પ્રોટેક્શન (DPDP) એક્ટના અનુરૂપ લાવવાની દિશામાં છે.
શું તમે જાણવા માંગો છો કે તમારા આધાર કાર્ડનો QR કોડ સ્કેન કરીને કઈ કઈ માહિતી મળી શકે છે?