રૂપિયાનું ઐતિહાસિક પતન: ₹90 નો મનોવૈજ્ઞાનિક આંકડો તૂટ્યો
ભારતીય ચલણ બજારમાં આજે સવારે એક ઐતિહાસિક અને ચિંતાજનક દૃશ્ય જોવા મળ્યું. અમેરિકી ડૉલર સામે ભારતીય રૂપિયાનું ઐતિહાસિક પતન થયું છે. ઘણા દિવસોની આશંકા પછી, રૂપિયો પહેલીવાર 90 ના મનોવૈજ્ઞાનિક સ્તરને વટાવીને 90.14 ની નવી ઓલ ટાઇમ લૉ સપાટીએ પહોંચી ગયો.
-
નવું નીચલું સ્તર: સવારે 89.97 પ્રતિ ડૉલર પર ખુલ્યા બાદ, રૂપિયો ગગડીને 90.14 ના નવા નીચલા સ્તરે પહોંચી ગયો.
-
RBI નો હસ્તક્ષેપ: રિઝર્વ બેંક ઓફ ઇન્ડિયા (RBI) સતત બજારમાં ડૉલર વેચીને રૂપિયાને ટેકો આપવાનો પ્રયાસ કરી રહી હતી, પરંતુ ડૉલરની ભારે માંગ અને નબળા વૈશ્વિક વાતાવરણને કારણે 90 નું સ્તર બચાવવું મુશ્કેલ બન્યું.
રૂપિયાના પતન માટેના મુખ્ય કારણો
રૂપિયાના આ તીવ્ર ઘટાડા પાછળ સ્થાનિક અને વૈશ્વિક પરિબળોનો સમન્વય જવાબદાર છે:
-
ડૉલર ઇન્ડેક્સમાં વધારો: વિશ્વભરમાં રોકાણકારો સુરક્ષિત રોકાણ વિકલ્પ તરીકે ડૉલરને પ્રાધાન્ય આપી રહ્યા છે, જેના કારણે ડૉલર મજબૂત થઈ રહ્યો છે.
-
FII આઉટફ્લો: વિદેશી સંસ્થાકીય રોકાણકારો (FII) એ આ વર્ષે ઇક્વિટી માર્કેટમાંથી આશરે 17 બિલિયન ડૉલર પાછા ખેંચી લીધા છે, જેનાથી બજારમાંથી ડૉલરનો પ્રવાહ ઘટી ગયો છે અને માંગ વધી છે.
-
ટ્રેડ ગેપ (વેપાર ખાધ) માં વધારો: સોના-ચાંદી અને અન્ય ચીજવસ્તુઓની આયાતમાં વધારો થતાં વેપાર ખાધ વધીને 41.68 બિલિયન ડૉલર સુધી પહોંચી ગઈ છે, જેનાથી રૂપિયા પર દબાણ વધ્યું છે.
-
વૈશ્વિક અનિશ્ચિતતા: યુએસ-ભારત વેપાર વાટાઘાટોમાં વિલંબ જેવી બાબતો પણ બજારમાં અનિશ્ચિતતા વધારી રહી છે.
સામાન્ય જનતા માટે 90 નું સ્તર શા માટે મહત્ત્વપૂર્ણ?
રૂપિયાનું 90 ના સ્તરને પાર કરવું સીધું સામાન્ય ગ્રાહકોના ખિસ્સા પર અસર કરે છે. નીચે મુજબની વસ્તુઓ મોંઘી થઈ શકે છે:
-
પેટ્રોલ-ડીઝલ: ભારત મોટાભાગે ક્રૂડ ઓઇલની આયાત કરે છે. રૂપિયો નબળો પડતાં ક્રૂડ ઓઇલની આયાત મોંઘી થશે, જેનાથી પેટ્રોલ અને ડીઝલની કિંમતો વધી શકે છે.
-
ઇલેક્ટ્રોનિક્સ અને મોબાઈલ: મોટાભાગના ઇલેક્ટ્રોનિક્સ પાર્ટ્સ અને મોબાઈલ ફોનના ઘટકો વિદેશથી આયાત થાય છે. આ આયાત ખર્ચાળ થવાથી વસ્તુઓના ભાવ વધશે.
-
વિદેશ પ્રવાસ અને શિક્ષણ: ડૉલર સામે વધુ રૂપિયા ચૂકવવા પડશે, તેથી વિદેશમાં ભણવું કે મુસાફરી કરવી વધુ મોંઘું બનશે.
-
આયાતી વસ્તુઓ: કોઈપણ આયાતી વસ્તુ, જેમ કે લક્ઝરી ચીજવસ્તુઓ કે ચોક્કસ પ્રકારની દવાઓ, મોંઘી થશે.
રાહતની વાત: નબળો રૂપિયો નિકાસકારો (Exporters) માટે થોડી રાહત લાવી શકે છે, કારણ કે તેમને વિદેશી ચલણના બદલામાં વધુ રૂપિયા મળે છે.
RBI ની MPC બેઠક પર નજર
આ આર્થિક અનિશ્ચિતતા વચ્ચે, RBI ની મોનેટરી પોલિસી કમિટી (MPC) ની બેઠક આજે શરૂ થઈ રહી છે. બજારની નજર 5 ડિસેમ્બરના રોજ આવનારા વ્યાજ દરો અંગેના નિર્ણય પર છે.
જો RBI વ્યાજ દરોમાં ફેરફાર કરે છે અથવા રૂપિયાને ટેકો આપવા માટે કોઈ મોટી વ્યૂહરચના જાહેર કરે છે, તો તેની સીધી અસર રૂપિયાની ચાલ પર પડી શકે છે. નિષ્ણાતો માને છે કે જો સ્થિતિ વધુ બગડશે તો USD/INR નો રેટ 91 સુધી પણ જઈ શકે છે.
હાલમાં, બજાર RBI ના હસ્તક્ષેપ અને વૈશ્વિક ડૉલરના વલણ પર સતત નજર રાખી રહ્યું છે.