🇮🇳 પૃષ્ઠભૂમિ: સાયબર સુરક્ષાને મજબૂત બનાવવાનો નિર્ણય
ભારત સરકારે મેસેજિંગ એપ્લિકેશન્સના ઉપયોગની રીતમાં કડક સુરક્ષા માળખું લાવવા માટે એક મોટો આદેશ જારી કર્યો છે. સાયબર સુરક્ષા (Cyber Security) ના વધતા જોખમોને ધ્યાનમાં રાખીને, ટેલિકોમ્યુનિકેશન ડિપાર્ટમેન્ટ (DoT) એ આ એપ્સને ટેલિકોમ સેવાઓ જેવા જ કડક નિયમોને આધીન કર્યા છે.
-
નિયમનું નામ: ટેલિકોમ્યુનિકેશન સાયબર સુરક્ષા સુધારા નિયમો, 2025
-
મુખ્ય ઉદ્દેશ: ગુનેગારો દ્વારા નકલી એકાઉન્ટ ચલાવવાનું મુશ્કેલ બનાવવું, છેતરપિંડી અને સ્પામ ઘટાડવું.
-
નિયમ લાગુ થવાનો સમયગાળો: આગામી 90 દિવસમાં આ સિસ્ટમ લાગુ કરવી પડશે.
નવો નિયમ: ‘એક્ટિવ સિમ કાર્ડ’ ફરજિયાત
નવા નિયમ હેઠળ, WhatsApp, Telegram, Signal, Snapchat, JioChat સહિતની લોકપ્રિય એપ્સ હવે સક્રિય સિમ કાર્ડ વિના કાર્ય કરી શકશે નહીં.
| નિયમની મુખ્ય જોગવાઈઓ | અસર |
| સિમ-બંધનકર્તા (SIM-Binding) | વપરાશકર્તાનું સિમ કાર્ડ હંમેશા એપ્લિકેશન સાથે જોડાયેલું અને સક્રિય હોવું જોઈએ. |
| સિમ નિષ્ક્રિયતા | જો સિમ કાર્ડ દૂર કરવામાં આવે, નિષ્ક્રિય થાય કે ડેડ થઈ જાય, તો એપ્લિકેશન બિલકુલ ખુલશે નહીં. |
| વર્ગીકરણ | આ એપ્લિકેશનોને હવે TIUEs (Telecommunication Identifier User Entities) તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવી છે. |
હાલમાં, મોટાભાગની મેસેજિંગ એપ્સ માત્ર પ્રથમ ઇન્સ્ટોલેશન વખતે જ મોબાઇલ નંબરની ચકાસણી કરે છે, જે એક મોટી સુરક્ષા ખામી ગણાતી હતી. નવો નિયમ આ ખામીને દૂર કરશે.
WhatsApp વેબ માટે મોટો ફેરફાર
જે યુઝર્સ વેબ બ્રાઉઝર દ્વારા એપ્સનો ઉપયોગ કરે છે, તેમના માટે પણ મોટો ફેરફાર કરવામાં આવ્યો છે.
-
ઓટો-લોગઆઉટ: WhatsApp વેબ હવે દર છ કલાકે ઓટો-લોગઆઉટ થઈ જશે.
-
પુનઃ-લોગિન: યુઝર્સે લોગ ઇન કરવા માટે ફરીથી QR કોડ સ્કેન કરવો પડશે.
આ પગલાથી વપરાશકર્તાઓ હવે એક સમયે દિવસો સુધી WhatsApp વેબ ખુલ્લું રાખી શકશે નહીં.
આ નિર્ણય પાછળનું તર્ક
સરકાર આ નવા નિયમને સાયબર સુરક્ષામાં એક મોટું પગલું માને છે.
-
ગુનેગારો માટે મુશ્કેલી: સક્રિય સિમની જરૂરિયાતને કારણે ગુનેગારો માટે રિમોટલી નકલી એકાઉન્ટ ચલાવવું મુશ્કેલ બનશે.
-
ટ્રેસિંગ: યુઝર્સ, નંબર અને ડિવાઇસ ટ્રેસ કરવાનું સરળ બનશે, જેનાથી કાયદા અમલીકરણ એજન્સીઓને મદદ મળશે.
જોકે, કેટલાક નિષ્ણાતો માને છે કે ગુનેગારો નકલી દસ્તાવેજોનો ઉપયોગ કરીને સરળતાથી નવા સિમ મેળવી શકે છે, તેથી આ નિયમના ફાયદા મર્યાદિત રહી શકે છે, પરંતુ સુરક્ષા માટે આ એક સકારાત્મક શરૂઆત છે.